TSSB Testi (PCL-5 kısa)
PCL-5, DSM-5 kriterlerine göre Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) belirtilerini değerlendiren standart ölçektir. Bu form, klinik tarama için kısaltılmıştır.
Bu test bir tanı aracı değildir; yalnızca öz-değerlendirme amacıyla sunulmuştur. Kesin bir değerlendirme için bir klinik psikolog veya psikiyatrla görüşmenizi öneririz.
Weathers, F. W., Litz, B. T., Keane, T. M., Palmieri, P. A., Marx, B. P., & Schnurr, P. P. (2013). The PTSD Checklist for DSM-5 (PCL-5). National Center for PTSD.
Türkçe geçerlilik: Boysan, M., Güleç, M., Beşiroğlu, L., Kalafat, T. (2017). PCL-5 Türkçe geçerlilik ve güvenirlik. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 18(3), 254–262.
Orijinal yayına gitTravma Sonrası Stres Testi hakkında
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB), kişinin ciddi bir tehlikeyle veya travmatik bir olayla karşılaşmasının ardından yaşadığı uzun süreli ruhsal tepkidir. Savaş, doğal afet, cinsel saldırı, trafik kazası, fiziksel istismar gibi olayların ardından gelişebilir. PCL-5 (PTSD Checklist for DSM-5), TSSB tanı kriterlerine doğrudan dayanan modern bir ölçektir; Veteran's Affairs (ABD) ve klinik araştırmalarda standart araçtır.
TSSB testi ne ölçer?
Test, DSM-5'in dört TSSB belirti kümesini değerlendirir: yeniden yaşantılama, kaçınma, olumsuz duygu/biliş değişimleri ve aşırı uyarılma.
TSSB belirtileri
TSSB'de görülen başlıca belirtiler:
- Olayın anılarının zihinde tekrar tekrar canlanması (flashback)
- Travmayla ilgili rahatsız edici rüyalar
- Olayı hatırlatan dış uyaranlardan kaçınma
- Olayla ilgili düşünce ve duygulardan kaçınma
- Olumlu duyguları hissedememe
- Aşırı tetikte ve diken üstünde olma
- Konsantrasyon güçlüğü
- Uyku başlatma/sürdürme güçlüğü
- Olaydan sonraki kişilik değişikliği hissi
Bu test kimler için uygun?
Geçmişte travmatik bir olay yaşadıysanız ve son aylarda yukarıdaki belirtileri yaşıyorsanız bu test sizin için anlamlıdır. TSSB tanısı için olayın üzerinden en az 1 ay geçmiş olması gerekir.
Sonuçlar nasıl yorumlanır?
Toplam puan 0–32 aralığındadır. 0–7 düşük, 8–15 orta, 16–32 yüksek TSSB belirti düzeyi. 16 ve üzeri için kapsamlı klinik değerlendirme önemle önerilir.
Ne zaman destek almalısınız?
Travma sonrası belirtiler bir aydan uzun sürüyorsa veya yoğunluğu günlük yaşamı etkiliyorsa profesyonel destek alın. EMDR, travma odaklı BDT ve prolonged exposure (uzatılmış maruz bırakma) TSSB için en güçlü kanıt temelli yaklaşımlardır.
Sıkça sorulan sorular
Her travmatik olay TSSB'ye yol açar mı?+
Hayır. Çoğu kişi travmadan sonra doğal iyileşme yaşar. TSSB tanısı için belirtilerin bir aydan uzun sürmesi ve yaşamı etkilemesi gerekir.
EMDR nedir?+
Eye Movement Desensitization and Reprocessing — gözle takip edilen iki taraflı uyaranlarla travmatik anıların işlenmesini sağlayan kanıt temelli bir terapidir. TSSB için Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilir.
Kompleks TSSB nedir?+
Çocukluk istismarı veya esaret gibi uzun süreli, tekrarlayan travmaların sonucunda gelişir. Belirtileri klasik TSSB'den daha geniştir (kimlik, ilişki kurma, duygu regülasyonu sorunları).
İlaç tedavisi gerekli mi?+
Şiddetli vakalarda SSRI grubu antidepresanlar yararlı olabilir. Travma odaklı terapi ile birlikte uygulandığında başarı oranı artar.
Travma Sonrası Stres Testi sonucunuza göre size en uygun terapi türünü keşfedebilirsiniz.
Bu sayfadaki içerik bilgilendirme amaçlıdır ve klinik tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil bir durumdaysanız 112'yi arayın.